Kasmandl
Auf den leeren Almhütten, so ist es in alten Volksüberlieferungen nachzulesen, ziehen diese geisterhaften Wesen - die Kasmandln - den Winter über ein. Sogar Speisereste läßt man für die Kasmandln zurück, wenn man im Herbst die Almen verläßt, denn der Sage nach ernähren sich die Kasmandln den Winter über von Speiseresten, die die Sennleute im Sommer liegengelassen haben. Heute lässt man für die Kasmandl gehacktes Holz zum Heizen und zum Essen ein Stückerl Brot und Käse und anderes mehr in der Hütten zurück.
Nach alter Tradition ziehen die Sennleute zu Martini - 11. November - entgültig aus der Almhütte aus. Die Sennerinen und Bauersleute dürfen dann die Almhütte erst wieder zu Georgi am 24. April betreten. Dazu werden dann am Vorabend des Georgi-Tages durch Lärm die Männlein aus ihrer Winterunterkunft in die Berge vertrieben, um sich nun wieder von allerlei Kleingetier und den Früchten des Waldes und der Berge ernähren können.
Der Lungau, aber auch das angrenzende Ennstal bis in die Ramsau werden vom Kasmandl beherrscht.
Zu Martini gehen die Kinder oft auch zum Kasmandlfahren. Sie ziehen dann meist verkleidet von Haus zu Haus und erzählen in lustigen Gedichten vom Kasmandl und auch schon mal vom Almleben. Manchmal singen die Kinder auch noch Almlieder und verteilen Rahmkoch, Rahmkas und Schnuraus.
Kasmandl-Gedichte-Sammlung
Wir haben hier eine Sammlung von Lungauer Kasmandl-Gedichten anlegt. Bitte senden Sie uns Ihre Kasmandlgedichte, die wir hier veröffentlichen.
Griaß Gott - va da Alm keman mia,
total fremd kimmts uns via.
Dahoam werds oba hiatz guat,
weils da obn schoa obaschneibn tuat.
von Rosemarie Rotschopf aus St. Margarethen
Da Wind blast scho zuacha,
des Kaltweang geht schnee;
drum san mia Kasmandl hiatz za enk husig he.
von Rosemarie Rotschopf aus St. Margarethen
Griaß Gott liabe Leit,
Kasmandltog is heit.
A euta Brauch tuats sei,
drum kehrn ma ba Enk do ein.
von Rosemarie Rotschopf aus St. Margarethen
I bin da Liachttroger mit da Runke
I geh voro, dass is nit so dunkel
Und dass se de Kasmandl nit dafeulln
Denn auf de Berg is da Schnea scho oagweulgn.
Und ufreundla is scho hoachdrobn
Und´s Wetta weacht a allweil schlechta -gor nit zan lobn.
von Rosemarie Rotschopf aus St. Margarethen
Des Liacht was i bring
is so heimelig und woam
es scheint füa euch alle
ob reich oda oam
da Schein is so liablich
erwärmt jedes Herz
vertreibt in Haus und Hof
Kummer und Schmerz.
von Christina Moser aus Mariapfarr
I bin de Sennen fan Loasbeaga Aibe,
da Hoita sog i bin a fests Keibe.
Des glab i oba nid,
wea ohne mi griagat ea sei essn nid.
Jedn tog hot ea mi gfrog,
Ob I nid irgendwos zan essn do hob.
Wia I untan kochn amoi gonga bin auf klo,
hot ma da hoita in mei ramkoch a boa dreckspotzn eine do.
gott sei donk hob i eam dawischt,
und hob don glei za mia zui gfischt.
Umma gschimpft des kost jo vagessn,
jetz hob i in hoita is gonze ramkoch lossn essn.
An grant hot a kop ausse ba da Ti,
so schnö hob i goanid schaun kina woa da lotta scho dahi.
A boa tog woara weg,
Don bin in suachn gonga bis in gfundn hob in an dreck.
Dea oame woa scho gonz daschuntn,
und i woa nua mea froa das i eam hob gfundn.
Glegn issa oban longa,
Und don semma glei wida za da hittn aufe gonga.
Sofuat hob i eam wos zan essn gmocht,
und hob in hoita a a bissl ausglocht.
Jetz weat ma ea woi nix mea in mei ramkoch mischn,
wea sunst muas in wida irgendwo aus da pampa fischn.
Insgesomt woas a scheana summa zu zweit,
ausa de letzte wochn hots mi goanimma gfreit.
von Gerhard Stöckl aus Tamsweg
I bin dö Sennin dös Susei,
ole sogn i wa a fests Gschusei,
va lauta Gschtama und Gnead wa i boid hegfoin
und mit´n voil Rüahkübe übas Rigei oigwongn.
von Rosemarie Rotschopf aus St. Margarethen
Viel guate Sochn hon i gmocht,
Rahmkoch, Kas , Nudl – da Hoita hot glocht.
A bissl wos hätt i für enk a noch zan Probiern -
an Schnuraus und a Rahmkoch mecht i enk servieren.
von Rosemarie Rotschopf aus St. Margarethen
I bin da Holta mit ´n longn Steckn;
tua allweil fest Rahm und Butta leckn.
Des Rahmkoch schmeckt mira so guat,
trink de Riahmilch ausn Becha, des Wasser aus mein Huat.
von Rosemarie Rotschopf aus St. Margarethen
I bin da Hoita vo da Sogmeisteralm
heuer hots mia nutz guat gfolln
Hon a Sennrin ghobt, a kommote Dudl,
hot ma gmocht jedn Tog an Scwarzbeernudl.
Hon a deaft fest Rahm und Butta leckn,
abo nochan hots mia ausi gjogt mit mein lonkn Steckn.
Soviel Arbeti hom se mia gebn de Bauersleit
do bleib zan Ruan ba da Sennin koa Zeit.
Ban viachaschaun bin i gonz alloa
oft is wegs nit zan datoa
Hiatz denkts a moi dro
wia vi Vich i zan versorgen ho.
Do is a moi da Stier und 30 Kia
un nocha drei moi so vi Geutacha ganz genau
10 Ochsen, 5 Rösser mitn Villei – wia vie Fiaß san des auf de i schau?
von Rosemarie Rotschopf aus St. Margarethen
I bins Seppei da Hüttlputz
I
moch ois sauba ongla nutz.
I putz und ram den gonzn tog de Hüttn zom,
dass mas gmüatlich worm und sauba hom.
von Rosemarie Rotschopf aus St. Margarethen
I bin dö Schof- und Goaßhoiterin dö Frieda,
mia hom an Haufn Goass, an Bock und an Widda.
Jeds Moi wonn i kimm mit an Gleck,
frisst ma da stinkate Goassbock ois weck.
von Rosemarie Rotschopf aus St. Margarethen
I bin da Hoita un hoass Veit,
i hon mit dö Viecha a groasse Freid,
i pass auf dass koas obkugelt und nix posiacht,
und sogs en Bauan wonn se oas stiacht.
von Rosemarie Rotschopf aus St. Margarethen
Heuer bin i Halter gwen,
hoch obn auf da Alm,
de Kia hom recht vie Milch gebn
und nudlad sen die Koim.
Aba hiaz hoasts hoam zu gea,
da Schneewind waht in Koar,
en Mitterberg die Hiaschn röhn,
da Summa is hiaz gar.
von Hans Moser aus St. Michael
I, da Hoiter, woaß vü zan berichten:
Va de Schaf, de Viecha und a va da Resi a poar Gschichtn.
Oamoi, wia sie hat de Sau fuattan woin,
is se ausgrutscht und in Milchkiwe g´foin.
Mei, hat de da g´fluacht und g´schrian!
Da ho i ihr hoit glei außahöfn miassn, da Dirn.
von Silvia Kirchner aus Mauterndorf
Was soid i enk a euis Haoita noch sagn,
eigentlich hon i mi nit zan beklagen.
De Sennin hon e nit kop fi mi alloa,
i hon mi hoit aufn Obnd ausse sitzt za mein Stoa.
Hiaz homa nocha a ruhige Zeit en Stoi
und gfrein ins schoa wieda aufs nächste Moi.
von Brigitte Ferner aus St. Michael
Ih bin der Halter, mein Dasein is schwar,
weil die Sennin, die Mirl, die kocht nit gor rar.
Die Knödl sen kloa, die Suppn is lind,
durch die Hüttn da pfeift schoa, eiskalt der Wind.
Muaß die Viecher alle suachn, oft kniatiaf en Schnea.
na, Halter wir ih bestimmt koaner mehr!
von Luise Sampl aus St. Andrä
In de Berg, do is es Lebn hoart.
Sturm und Wind mochn de Wangerl ganz schea roat.
Dreimoi hat mi da Blitz scho fast troffn,
oba i woar schnella und ho mi in de Felsn vaschloffn.
Es seg´s, mia miass´n ins hiatz tummeln - ohne Rost,
damit´s ins nid a no in Weg vablost.
von Silvia Kirchner aus Mauterndorf
I bin jo no so kloa, und trau mi nix z´saogn
i kon höchstens dein Buckelsock tragn.
von Rosemarie Rotschopf aus St. Margarethen
Des kloan Zwergl, des bin i;
vergessn dearfs heut nit auf mi.
Meine Fiass sand heut no so kloa,
drum kugl i oiwei übern Roah.
von Rosemarie Rotschopf aus St. Margarethen
I bin a Kasmandl und ho lonke Haxn
En Winta auf da Alm moch i meine Faxn
Bin lustig und kreuzfide
Koch ma a Brennsuppn schnee
Iss auf de gonze Schissl
und nocha tratz i de Zwergal no a bißl.
von Rosemarie Rotschopf aus St. Margarethen
Da Sennein bring i monchmal a Weindl,
dafür stie(hl) i ma va ihr a Neidl.
Sie is allwei so a guate Haut
und hot an gonzn Summa brav auf ins Kasmandl gschaut.
Kiah mechn, Butter rührn – alls konn sie mochn
aber am besten tuat sie Nudl bochn.
Jo Nudl bochen konn sie schoa
netta doppelt so viel sollt sie aufn Teller toa.
Beim Jausn dawisch i gar nia gnuag
drum bin i so a mogach Bua.
von Rosemarie Rotschopf aus St. Margarethen
I bins Kasmandl vo da Sogmeisteralm
50 Joar bin i docht obn umananda gwalgn,
e hat oft gnebelt, blitzt und kracht
und a fürchterliches Wetta bracht.
Drum kemma heit zu de Hausa hea,
der Weg war weit und kneatief da Schnea.
von Rosemarie Rotschopf aus St. Margarethen
I bin weit braver wia de zwoa
i bin jo no a bissl kloan.
Fürs Wochsen han i oft a Rührmilch trunken,
da hot ´s in da Hittn ganz schea gstunkn.
von Rosemarie Rotschopf aus St. Margarethen
I bin da Kasmandlzwerg
kim oba van Berg,
tua hiatz de Hittntia zua
und mecht in ganzn Winter mei Rua.
von Rosemarie Rotschopf aus St. Margarethen
I bins Kasmandl, a kloaner Zwerg,
in Summa bin i ollwei obn auf de Berg.
In Winta moch i mi in da Hittn broad
Und wort bis de Kiah wider kemman auf die Woad.
von Rosemarie Rotschopf aus St. Margarethen
I bin da Zwerg
geah olle Tag in de Berg
sitz mi vor de Hiattntüa hin
beschütz de Almleit und des Vieh.
von Christina Moser aus Mariapfarr
I bin da Zwerg
kimm oba vom Mittaberg
da obm mag i neama bleibn
da is scho kalt und duat fest schneibn
von Christina Moser aus Mariapfarr
I bin de Kranzkuah, de scheanste Kuah;
drum bin i da Stolz vvan Holterbua.
Ban auf- und abtreibn geah i voran,
weil i des mit meiner Glockn am besten konn.
von Rosemarie Rotschopf aus St. Margarethen
I bin da groasse, schware Stiah,
i hon an Schockn scheane Kiah.
Oba a fesche junge koim
Tat ma scho weit bessa gfoin.
von Rosemarie Rotschopf aus St. Margarethen
I bin da Jaga mit da Pix
oba schiasß´n dua i nix.
I pass auf, auf de Hischn
und tua mi o´pirschn,
tua losn und schaun,
wia se se za da Grippn traun.
Lieber geh i za da Senden in de Hütten
und tua um an Schmarrn schea bitten.
Der is besser wia a jeder Braten,
probiat´s es a, tat i enk raten.
von Maria Kößlbacher aus Mariapfarr
I bin an Jagabua, steh auf in alla Fruah.
I geah aufi auf de Heach,
schau nach Gambs, Hirsch und Reach.
I geah auf mit da Bix, wonns schea brav seid, schiaß i enk ebs.
von Rosemarie Rotschopf aus St. Margarethen
I bin da Jagabua, bin scho auf in olla Fruah.
Ban Liachtwern kimm i zruck vo da Pirsch
ho gschossn an Fuchs und an Hirsch.
Ba da Sennin kear i no ein, tua mi warma in da Hittn drei.
Dahoam wens scho warten und da Fuchs tuat scho Stinken;
ober i muas zerscht no mei Schnapsei austrinken.
von Rosemarie Rotschopf aus St. Margarethen
I bin da Bauer,a gonz a schlauer,
bin heua söba ob gwen auf da Eubn,
wei de Sennerin duat mi gonz bsundas guat gfeun,
han aufpasst auf de Sennerin des is jo kloar,
dass es wieda hon des nächste Joahr!
von Brigitte Ferner aus St. Michael
I bin da Baua a recht schoffna Moo,
i hon mei Lebn long nix ondas do.
I bin mei eigner Herr und Knecht
Und des is ma glei Recht.
I trog dazua bei, dass ma hom
A scheane und saubare Natur,
zan Essn oiwai gnua.
Mia san a a Touristenatraktion,
de ma sehr guat vermorkten ko.
So vielfätig is des Bauernlebn
Es ko jo goa niz scheanas gebn.
I sogs enk lieabe Leit des Bauer sei
Des is mei Freid,
für hait und olle Zeit.
von Ernestine Graggaber aus Unternberg
Heit is wieda Kasmandltag
und hiatz losts zua, was i, da Bauer enk sog.
Es gonze Viech und a es Gsind
muas i schau das va da Oim oa kimbt.
Wei do om is hiatz koa sei,
pfeift da Schneewind scho aus und ein.
In da Hittn los ma no ling a bißl a Jausn
das de Kasmandl kinnan guat hausn.
Hom jo bis Georgi in da Hiitn nix valogn,
wei hot des Kasmandl koa Rua griags woitan an Zoang.
De ruhige Zeit auf de gfrei i mi schoa;
Do is dawei das i mi aufs Ofnbanke loa.
Hiatz woas i nix mehr zan sogn,
ums weitere miasts meine Almleit frogn.
von Rosemarie Rotschopf aus St. Margarethen
I bin da Bauer, a gonz a schlauer
bin heua selber obn gwen auf da Alm
wei de Sennin duat ma gonz bsonders guat gfeun.
Hon aufpasst auf de Sennin des is kloar
dass es wieda hon des nächste Johr.
von Rosemarie Rotschopf aus St. Margarethen
I bin da Bäuerin ihr Dirn,
i tua den gonzn Haushalt firn.
Oibei muaß i kochn, putzn, woschn und flickn
Und vi de Holzknecht a guate Jausn zamrichtn.
Und moa i amoi – hiaz hon i ois do
Schafft ma de Bäuerin glei wieder was o.
von Thomas Kerschhaggl aus St. Margarethen
Vie Glick und nix Weatoands
in Haus und in Schteu;
A guats Wocht,
a woams Stibe
des winsch ma enk eu.
von Rosemarie Rotschopf aus St. Margarethen
De Kasmandl sogn für heuer Pfiat Gott,
se wünschen vih Glück und ninacht a Not.
Koan U´reim in Stoi, in Keller voi Ruam,
und da Bäurin in de Wiagn an Hondfestn Buam.
von Rosemarie Rotschopf aus St. Margarethen







